مردم سوریه بارپا پاپا نیستند

بدست K.

در تحلیل بلایی که بر سوریه آمده، دو روایت غالب مدام در رسانه‌ها تکرار می‌شوند: یکی اینکه مقصر اوضاع سوریه، عربستان سعودی است و قطر و آمریکا به خاطر حمایت از گروههای رنگارنگ مخالف اسد. روایت دیگر این است که ایران و روسیه و حزب‌الله لبنان مقصرند؛ به دلیل حمایت سرسختانه از اسد.

در هر دو روایت، اثری از مردم سوریه نیست. در این تحلیل‌ها، مردم سوریه شبیه به «بارپا پاپا» هستند؛ خمیری و بی‌شکل. توی هر ظرفی آنها را بریزند همان شکلی می‌شوند. اگر ظرفش ایران و روسیه باشد، می‌شوند طرفدار اسد. اگر ظرفش عربستان و قطر باشد، می‌شوند داعش.

واقعیت قضیه اما این است که در بحران سوریه، مردم سوریه نیز نقش دارند. گروهی‌شان تصمیم گرفتند که اسلحه دست بگیرند. گروهی‌شان خواستار حاکمیت اسلامی و داعشند. گروهی‌شان مشکلی با کشتن هموطنانشان ندارند. همه این موضع‌گیری‌های خشونت‌بار سوری‌ها علیه یکدیگر دلایل گوناگونی دارد که بسیار مهم هستند. یکیش هم دخالت خارجی.

اما این آدمها که همدیگر را چنین کشتند و شهرها و روستاها و کشورشان را ویران کردند، عروسک‌های خیمه‌شب‌بازی نبودند که یکی نخشان را بکشد و همه چیز ویران شود. آنها یک «ملت» بودند که در خودویرانگی مرگبارشان تاثیر داشتند. از اسد و طرفدارانش گرفته، تا لیبرال‌های مغلوب و جامعه مدنی نحیف و روبه‌موت، تا رادیکال‌های اسلامگرا و آنها که دل به داعش و القاعده سپردند.

اصلاح نگاهمان به تحولات سوریه و پذیرفتن این حقیقت که شهروندان در چنین بحران‌هایی نقش عاملیت دارند، می‌تواند این کشور را به درس عبرتی برای ما تبدیل کند. از نظامیان و شبه‌نظامیان سپاه و بسیج گرفته تا مذهبی میانه‌رو و اصلاح‌طلب مسلمان و لیبرال آزادی‌خواه در ایران، اگر می‌خواهند که روزی ایران، سوریه نشود، باید بپذیرند که ایران هرگز بدون اشتباهات مکرر آنها سوریه نخواهد شد.

Advertisements