میدانی برای آزادی و انقلاب

the-square-film-poster-netflix

یکی از نامزدهای اسکار بهترین مستند امسال، فیلمی است به نام «میدان»، ساخته یک فیلمساز مصری – آمریکایی برای روایت انقلاب مصر.

اولش شاید فکر کنید که فیلم ماجرای انقلاب مصر در میدان تحریر قاهره و به زیر کشیدن حسنی مبارک است. بعدش هم فکر می‌کنید که خب، انقلاب ضد مبارک در نهایت از اسلامگرایی دیکتاتورمآب محمد مرسی سر درآورد و آخرش به کودتا ختم شد و الان هم که معلوم نیست چه بلایی سرشان بیاید.

شاید با همین افکار، قید دیدن فیلم را بزنید. اصلا چرا باید ماجرای یک انقلاب شکست خورده را تماشا کرد و احساساتی شد؟

ولی واقعیت میدان تحریر قاهره و انقلابیون مدرن و دموکراتش، به این سادگی نیست. واقعیتی که فیلم «میدان» را هم دیدنی می‌کند این است که انقلابیون میدان تحریر، هنوز ساکت ننشسته‌اند و کماکان در قلب تحولات نقش بازی می‌کنند.

ماجرای فیلم «میدان» به روزهای نخست انقلاب مصر و سرنگونی حسنی مبارک ختم نمی‌شود. بلکه فیلم عملا با سرنگونی مبارک آغاز می‌شود و ما با تعقیب کردن چند شخصیت ثابت، انقلاب مصر را تا سرنگونی محمد مرسی دنبال می‌کنیم.

یک جوان مصری سکولار، یک جوان از خارج برگشته سکولار و یکی از اعضای اخوان‌المسلمین که همه با هم دوست هستند، در جریان فیلم با هم انقلاب می‌کنند، مبارک را پایین می‌کشند، نظامیان را پایین می‌کشند، سر انتخابات به جان هم می‌افتند، سر مرسی از هم جدا می‌شوند و در پایان، رودروی هم قرار می‌گیرند.

فیلم «میدان» مستندی تکان دهنده از تحولات سیاسی دو سال اخیر مصر است که به زبانی ساده، موانع بیشمار بر سر راه دموکراسی را برای یک کشور خاورمیانه‌ای استبداد‌زده تصویر می‌کند، اینکه چگونه در غیاب جامعه مدنی و فعالیت سیاسی آزادانه در چند دهه گذشته، شکل‌ دادن یک دموکراسی کارآمد، به زمان و حوصله نیاز دارد.

و اینکه چگونه اسلامگرایی آزادی ستیز و ضد دموکراسی می‌تواند مانند ویروس کشنده و یک بیماری خطرناک، به جان یک جنبش آزادیخواه بیافتد و آن را از پا بیندازد.

دیدن فیلم برای یک ایرانی جذابیت مضاعف دارد. فارغ از هجوم احساسات متناقض (از حسادت تا خوشحالی) که در ذهن آدم پدیدار می‌شود، جایی از فیلم گویی یکی از شخصیت‌های فیلم صدای درون ذهنت را می‌شنود و در میانه یکی از بحثهای تمام نشدنی فیلم بر سر اختلاف‌نظرهای سیاسی، درباره اخوان المسلمین و بلایی که بر سر مصر می‌آورد، می‌گوید: «این اسلامی‌ها قدم قدم می آیند و همه چیز را می‌گیرند و بعد همه ما را سرکوب می‌کنند و دیگر نمی‌گذارند حرف بزنیم. درست مثل ایران.»

Advertisements